Dinleyici Gozunden Iyi Bir Sunum

        Universitede lisans egitimi almaya basladigimdan beri ve agirlikli olarak doktora donemi ve sonrasinda ve bilhassa ASBU’de calisageldigim su son bir yilda cok sayida konferans, seminer, sempozyum vs sunumu dinleme sansim oldu. (Sadece son 1 yilda asagi yukari 50 adet). Bir konusmaci olarak olmasa da belki, dinleyici olarak yeterli tecrubem oldugu kanatine vardim yakin zamanda verdigim iki sunuma hazirlanirken*. Konferansta sunacagim metin uzerine calisirken bir konferans paperi nasil olmali sorusunun objektif olarak cevabi uzerinde durmadan evvel ben dinledigim bir sunumda neye dikkat ederim sorusuyla basladim. Zira basi, sonu, ortasi belli olmayan, kulaga cok sofistike gelmekten öte bir fonksiyonu olmayan kavramlara bogulmus, aciklamasi olmayan dataya ya da rakamlara burunmus, sunumu yapan kisi hazirladiklarini yalnizca kendi anlayacagi sekilde ve yalnizca kendine sunar bir tavirla hazirlamis hissi veren bir sunumdan hic hoslanmadigimdan eminim.
         Bu konuda yazdiklarim, bir konferans sunumu nasil olmali sorusu odakli olmaktan ziyade, bir dinleyici gozuyle basarili bir sunumdan ne beklerim sorusu odaklidir. Ikisi de ayni sey canim diyenler olabilir, fakat ikinci turlu soyleyince benim uzerimdeki yuk daha az olmakta ; )

Aslinda yazacaklarim yalnizca sunumlar icin degil, akademik calisma sinifina giren her turden urunden bekenenler sınıfına girer. Ama sunum, digerlerine nispeten daha cok kendine baglamali. Bir makaleyi okurken sikildiginiz yerde birakip daha sonra devam etme sansiniz varken, ve makale geriye donup tekrar kendini okutma luksunu saglarken, sunum sunuldugu surece var olan bir urun. O yuzden netlik ve isin ozune odaklanma, verilmesi gerekeni en direk sekilde verme kaygisi -sunuma has olmamakla beraber- diger akademik calismalarda olandan bir adim onde geldigini soylesem yanlis olmaz.

            Benim dinleyici olarak basarili sayabilecegim sunum su nitelikleri tasimali**:
      – Oncelikle “neden bu konuda yapilmis bir calismayi dinleme zahmetine katlanayim?” sorumu cevalamali. Tamam, belki sunum ozetini onceden okuma sansim oldu ya da baslik dinlemem konusunda kismen ikna edici oldu, fakat bu sorunun cevabini konusmanin/sunumun butunlugu acisindan baslarda bir yerlerde tekrar duymaya bir dinleyici olarak ihtiyacim var. Bu kisim ele alinacak olan meselenin problematize (baska kelime bulamadim) edilmesini iceren ve konunun uzerinde durulmayi hak ettigini net bir sekilde gerekcelendiren ifadeler barındırmali. Mumkunse literaturdeki bosluga ya da mevcut anlayisla hemfikir olmadigina deginip kendi yaptigi calismanin bir boslugu doldurmayi hedefledigi konusunda ikna edici olmali.
       – Hemen bunu muteakiben “tamam, uzerinde durulmaya deger bir konu ama bu calismayla senin amacin ne?” sorusunun cevabini beklerim.
          – Problemin net bir sekilde sunumundan ve amacin belirtilmesinden sonra “peki bu amacina nasil ulasacaksin?” sorumu cevaplamali. Diger bir deyisle, bahsi gecen problemi nasil ele alacagindan, ozellikle hangi hususlar uzerinden gideceginden, hangi metodu uygulayacagindan kabaca bahsetmeli. Bir problemi ele almanin birden fazla yolu olabilir. Tez savunmamda bana sorulan ilk soru, “bu tezi baska turlu yazsan nasil yazardin?” sorusu idi. O yuzden uzerinde durulmaya deger bir mesele olduguna ikna oldugum konuyu sunumu yapan kisinin kafamda daha somut bir hal almasi bakimindan hangi yolla ve metodla ele alacagini bastan bilmek isterim.
           – Sonra problem olarak nitelendirdigi mevzuyu ele almali. Burada “bu konuda senin soyleyecek neyin var?” soruma cevap beklerim. Konuyla yakin iliskimin olmadigi durumlarda benim dikkat edecegim husus, konusmacinin en basta sozunu ettigi metodu uygulayip uygulamadigidir.
         – En son da “yani?” soruma cevap vermeli.Bunu yaparken en basta dile getirdigi problemi bana tekrar hatirlatip buraya kadar ne yaptigini toparlamali ve bu zamana kadar belki ima yoluyla ifade ettigi bulguyu artik direk olarak dile getirmeli. Benim sunumlarda en sevdigim kisimdir bu kisim, yani sonuc kismi. Burasi sayesinde konusmacinin buraya kadarki iddialarini tekrar gozden gecirip en son vardigi sonuca ulasmak icin yeterince ikna edici deliller sunmus mu bana, onu anlayabilirim.
          Sunumlarda onemli olan tum bunlari ozet bir sekilde dile getirebilmek ve bunu da mumkun oldugunca direk ve net bir sekilde yapmak. Bence sunumu diger akademik calismalardan ve bilhassa makaleden ayiran en onemli ozellik bu. Eklemek istedikleriniz varsa memnun olurum.
                                                                                                                                       *Vermis oldugum iki adet sunumla 2015 hedeflerimden birini tamamlamis oldugumu belirtir, selam ederim : )
**Artik su saatten sonra yapilmis anlasilir olma kaygisi tasiyan her sunum gorsel malzeme sunmali. Yani cesitli bilgisayar programlari yardimiyla bana gorsel olarak sunumda one cikarilacak hususlar sunulmali. Buna imkan yoksa en azindan “handout” olmali. Gorsel malzemenin icerigi nasil olmali konusu basli basina bir konu oldugu icin girmiyorum.
Advertisements