mesele 1: problem tesbiti

ingiltere’de doktora yapan turk ogrencilerin, gorebildigim kadariyla, akademik ortamdaki en buyuk sorunlarinin basinda problem tesbiti ve akademik yazma gelmekte. burada bu mesele hakkinda  konuşmak amacım. oncelikle, her zaman vurguladigim gibi, bu noktadaki kendi tecrubemden yola cikarak sonuca varmaya calisacagim. dolayisiyle, burada yazdiklarim yalnizca ve yalnizca kendi gozlemlerime dayanmakta, her hangi bir kesinlik arzetmemekte ve elestiriye ya da duzeltmeye tamamen acik bulunmaktadir. problem, aynı zamanda, yurtdisinda doktora yapanlar kadar yurticinde yapanlara da hitap etmekte.

bir doktora ogrencisinin basina gelebilecek en buyuk hayal kirikliklarindan biri hic suphesiz, kendisinin cok cabaladigi, uzerinde kafa patlattigi, saatlerini harcadigi ve dahi ugruna uykularinin kactigi bir meselenin ertesi gun danismaninin onune konuldugunda reddedilmesi, degersiz gorulmesi ya da beklenilen degerin verilmemesidir. bu durum doktora ogrencilerinin tahminimce yuzde doksaninin en az bir kez basina gelir. bu ve buna benzer durumlar daha cok doktora asamasinin basindaki problem tesbiti asamasinda karsilasilir. tanidigim bir cok turk doktora ogrencisi bu sancili sureci benzer sekillerde yasadi maalesef. fakat bu surec bu kadar sancili olmak zorunda mi ya da soyle soralim: neden bu kadar sancili oluyor?

ilk olarak, ingiltere’deki uc tur danisman (supervisor) tipinden bahsedecegim. cunku danisman tipi ile turk ogrencilerin doktora sureclerinin mahiyeti ve sekli arasinda kuvvetli bir iliski oldugunu dusunuyorum. daha sonra da doktora probleminin yani uzerine doktora yapilan konunun onemini orneklemeye calisacak ve nihayetinde turk ogrencilerin bu konuda yasadiklari zorlugun kaynagi uzerine kafa yoracagim.

yaklasik dort yildir suregelen ingiltere’deki akademik hayatim boyunca uc cesit danisman tipiyle karsilastim diyebilirim:

birincisi, bir cok seyi ogrenciden bekleyen, doktora boyunca “evet guzel bir calisma” ya da “hayir bu olmamis, su su noktalari tekrar gozden gecir” demekle yetinen ve doktora boyunca ogrenciyi yapayalniz birakan danisman tipidir ki, bu tip, ingiltere egitim sistemi icerisinde en “ideal” olarak algilanan tez danismani tipidir. cunku sistem, ogrenciyi kendi basina arastirma yurutmeye ve akademik calisma yapmaya zorlamak uzere kurulmustur. (yaptiginiz tezin ne kapaginda ne diger sayfalarda danismaninizin adi gecmez. yalnizca tesekkur edersiniz, istiyorsaniz.) bu turden danismaniniz varsa yasayacaginiz en buyuk afallama, onun sizin de, yukarida bahsettigim, kendi kendinize bir seyler yapmayi telkin eden sistem gerceginin farkinda oldugunuzu varsaymasi ve fakat sistemin niteliklerini sizin surec icerisinde (aylar sonra da olabilir, yillar sonra da) farketmenizdir.

nadir de olsa, bir diger danisman tipi de vardir ki, bu danismanlar ogrenciyi kendisi yonlendirir, ne yapmasi gerektigini soyler, belirli zaman araliklariyla okuyacaginiz kitaplardan uzak duracaginiz kaynaklara kadar belirler. sert elestiriler yapmaz. iste bu tip de turk ogrencinin gozundeki ideal danisman tipidir, fakat gerek ingiltere yuksek ogrenim sistemine gerekse arastirma yetisi kazandirma acisindan cok kiymetli sayilmazlar. bu gruptaki danisman turune denk gelen turk ogrenci cogu zaman ‘sansli’dir ve pek de zorluk cekmez. fakat, nacizane kanaatimce, eger meselenin yani ozgur arastirma yapmanin onemini kavrayamazsa, akademik hayati bir ekmek kapisi olarak gormekten oteye gidemez.

bir diger danisman tipi de, ogrenciyle hic ilgilenmeyen, surekli ne kadar yogun oldugundan bahseden, emaillere dahi gec cevap veren, ogrenciyi ‘aman bosver’ moduna sokan danisman tipidir ki, her iki gruptan da beterdir ve benim tez danismanimi ilk grupta bahsi gecen turdeki bir danismanla degistirmeme yol acmistir. ayni durumla karsi karsiya kalanlarin, vakit kaybetmeden degisim yoluna gitmeleri gerekebilir.

danismaninizin bu gruplardan hangisine dahil oldugunu ancak tecrubeyle ya da yasanmis tecrubelerden istifade ile ogrenebilirsiniz. o yuzden danisman secme asamasi cok kritik bir asamadir, fakat kimseyi tanimiyorsaniz aslinda yapacak cok da bir seyiniz yoktur. ilk gruptan bir danismana denk gelenler, cok belali bir doktora sureciyle karsi karsiyadirlar ve bunun farkina cok erken bir asamada varirlar. en buyuk sorun da ‘problem tesbiti’ asamasinda kendisini gosterir. eger bu sancili asamayi atlatmissaniz sonrasi daha kolay gelecektir, fakat bu asamayi atlatmak tahmin ettiginizden daha uzun zaman alabilir.

doktora yapmayi yaygin bir deyim olan igneyle kuyu kazmaya benzetebiliriz. fakat burada kuyuyu kisinin katkida bulunmayi amacladigi akademik dunya olarak dusunursek zaten hazirda var olan bir kuyuyu daha da genisletmek olur amac. kuyuyu kazmaya calistigimiz igneye de doktorada uzerinde calistigimiz konu yani doktora problemimiz diyebiliriz sanirim. (bu igne doktora sonrasinda baska ignelerle yer degistirecektir. fakat kazilan kuyu hep ayni kalacaktir.) ignemiz yani ‘problem’ oyle bir sey olmali ki, 3-4-5 yil boyunca kuyuyu kazmaya dayanacak kadar guclu ve bir o kadar da islevsel olmali. ne kadar buyuk bir katki sagladigindan cok kuyuya, katki saglayip saglamadigini dusunmek zorundayiz once. iste bu noktalarda turk ogrenciler zorluklarla karsilasmakta. birincisi, ignenin ne kadar guclu ve dayanikli oldugunu dusunmeden ve ikincisi de katki saglayip saglamadigini irdelemeden kuyuya giriyoruz. buna soyle de diyebiliriz: 1) ongoruden yoksunuz. yani meseleyi enine boyuna dusunmeden, sonuclari ve sonraki asamalar hakkinda kafa yormak aklimiza bile gelmeden meseleye atliyoruz ki bu da bizi ikinci kusurumuza goturuyor. 2) sabirsiziz. yeterince zaman harcadigimizi, kafa yordugumuzu dusunsek de aslinda bir an evvel sonuca ulasmaya hedeflendigimiz icin aradaki onemli olabilecek ayrintilari gozden kaciriyoruz. tum bu yazdiklarim butun turk ogrencileri kapsamasamamakta tabi ki. fakat bu bahsi gecenlerin ortak problem olarak ortaya cikmasi meseleyi bireysellikten toplumsalliga tasimakta, diyebiliriz. bu baglamda universitedeki ogreticilerden universitelerin ogretim sistemlerine kadar bircok sey gozden gecirilmeli. aklima gelen bazi noktalar:

1. ogrencilere verilen ders sayisi mumkun oldugunca azaltilmali. donem basina 3 dersten fazla verilmemeli.

2. dersler, ogrenci merkezli yurutulmeli.ogretmeni empoze etmekten men etmeli, ogrenciyi dusunmeye sevketmeli.

akliniza gelen eklenecek noktalar olursa memnun olurum.

…devam edecek…

Advertisements